‘आधुनिक किसान’ची पुरस्कारप्राप्त वेबसाईट

औरंगाबादहून शेती आणि ग्रामविकासाचे ‘आधुनिक किसान’ हे साप्ताहिक सुरू झाले. ज्येष्ठ पत्रकार निशिकांत भालेराव त्याचे संपादक आणि संचालकही आहेत. आधुनिक किसानला एक परिपूर्ण न्यूज पोर्टल आणि कृषी दैनिक असे ऑनलाईन स्वरूप द्यायचे होते. शेतकर्‍यांना बातम्या, घडामोडी, हवामान, ई-साप्ताहिक अशा अनेक गोष्टी समजाव्यात, त्यांना साप्ताहिकाशी संवाद साधता यावा. आपल्या समस्या वेबसाईटच्या माध्यमातूनच विचारता याव्यात अशी रचना या वेबसाईटची हवी होती. याशिवय कृषी आणि ग्रामविकासाच्या दृष्टीेने माहितीने परिपूर्ण असेही ते हवे होते. याशिवाय हीे वेबसाईट अत्याधुनिक, नव्या युगाची, आकर्षक स्वरूपाची आणि सहज समजेल अशीही हवी होती. या सर्व दृष्टींचा विचार करून आमचे प्रयत्न सुरू झाले.

साप्ताहिक, दैनिक आणि न्यूज पोर्टल असे तिहेरी स्वरूप देण्यासाठी म्हणून एका विशिष्ट डिझाईनची आवश्यकता होती. त्यावर बरेच काम केल्यानंतर सध्या असलेले आधुनिक किसानचे वेब डिझाईन वापरण्याचे निश्चित केले.

आधुनिक किसान हे एक बर्‍यापैकी विस्तार असलेले माध्यम असल्याने, त्यांच्या गरजाही तितक्याच महत्त्वाच्या होत्या. सर्वात मोठा प्रश्न म्हणजे या वेबसाईटवर दररोज किमान दोन हजार लोक तरी भेट देणार होते. त्यादृष्टीने बँडविड्थची निवड करणे गरजेचे होते. कारण अनलिमिटेड बँडविड्थ असेल तर तुमच्या वेबसाईटवर कितीही लोकांची भेटी दिल्या तरी त्याची फारशी काळजी करण्याची गरज नसते.

आधुनिक किसानचे जिल्हा, तालुकावार प्रतिनिधी असल्याने संबंधित प्रतिनिधींना त्या त्या ठिकाणाहून वेबसाईटमार्फत बातम्या अपडेट करण्याची सोयही या वेबसाईटमध्ये हवी होती. शिवाय मुख्य कार्यालयातील प्रतिनिधींनाही वेबसाईट दररोज अपडेट(दिवसातून किमान 4 ते 5 वेळा) अपडेटे करता येण्याची सोय त्यात हवी होती. या सगळ्या बारीक सारिक गोष्टी लक्षात घेऊन ‘कंटेन्ट मॅनेजमेंट सिस्टिमची’ सोय या वेबसाईटमध्ये करण्यात आली. त्यामुळे डिझाईन बदलण्यापासून ते बातम्या बदलण्यापर्यंतचे सर्व स्वातंत्र्य ‘आधुनिक किसान’ला मिळाले.

औरंगाबाद येथील प्रसिद्ध पंचतारांकित रामा इंटरनॅशनल हॉटेलमध्ये महाराष्ट्राचे महसूलमंत्री बाळासाहेब थोरात यांच्या हस्ते या वेबसाईटचे प्रकाशन करण्यात आले. तेव्हा राजकारण, उद्योग, कृषी आणि माध्यमांतील अनेक मान्यवर उपस्थित होते. या सर्वांनाच आधुनिक किसानची वेबसाईट खूप आवडली. त्याही पुढे जाऊन महाराष्ट्र शासनाच्या भाषा विभागाने 2011च्या मराठी वेबसाईटच्या पुरस्कारांमध्ये आधुनिक किसानच्या वेबसाईटची निवड केली. रचना, मांडणी आणि आशय या सर्वच बाबतीत आधुनिक किसानची वेबसाईट सरस ठरली तेव्हा आमच्या श्रमाचे खर्‍या अर्थाने सार्थक झाल्यासारखे वाटले.

आज या वेबसाईटने वर्ष पूर्ण केले असून गुगल अ‍ॅनॅलिटिक्सच्या आकडेवारीनुसार गेल्या वर्षभरात जवळपास दोन लाखांपेक्षाही जास्त वाचकांनी आधुनिक किसानला भेट दिली आहे. विशेष म्हणजे अगदी मोजक्या पैशांत ही वेबसाईट आकाराला आली.

आमच्या यशकथा

कमी वेळात तयार झाली ‘गोदाटाईम्स’

एरवी आपण एखादा उपक्रम, संस्था सुरू करतो आणि त्यामाध्यमातून पुढची वाटचाल करतो. व्यावसायिक पातळीवरचा विचार करायचा झाला तर अशी संस्था व्यावसायिक दृष्टीने आधी स्वत:ची वेबसाईट सुरू करेल आणि आपल्याकडे येणार्‍यांसाठी वेबनिर्मिती करेल. पण आमच्या बाबतीत वेगळेच घडले.

‘वेब माध्यम’ची निर्मिती प्रक्रिया सुरू असतानाच नाशिकचे आमचे मित्र आणि वरिष्ठ पत्रकार श्री मनोज कापडे यांचा फोन आला. नाशिकच्या संदर्भात एक चांगली, दर्जेदार वेबसाईट सुरू करण्याचा त्यांचा विचार होता.

स्वत: पत्रकारितेच्या क्षेत्रात 20 पेक्षा जास्त वर्ष प्रामाणिकपणे कार्यरत असणार्‍या श्री कापडे यांना पत्रकारिता आणि सामाजिकेच्या दृष्टीकोनातून एक वेगळे व्यासपीठ उभारायचे होते. त्यासाठी त्यांनी इंटरनेट जगतातील माध्यमाचा अर्थातच वेबसाईटचा पर्याय निवडला.

झालं ! वेबमाध्यमचे काम प्राथमिक अवस्थेत ठेवून सर्वप्रथम श्री कापडे यांना प्राधान्य द्यायचे ठरविले (ग्राहक देवो भव: या नात्याने.) कारण काही झालं तरी हे आमचं पहिलंवहिलं काम होतं. यासंदर्भात प्राथमिक बोलणं झालं आणि पहिल्याच दिवशी डोमेन नेम (वेबसाईटचे नाव) ठरवून ते टेक्नोक्राफ्टच्या माध्यमातून रजिस्टरही करवून घेतलं. पुढे वेबहोस्टींग वगैरेबाबत आणि त्यासाठी येणार्‍या खर्चाबाबत श्री कापडेे यांना कल्पना दिली.

खर्चाच्या बाबतीत विचार करायचा झाला, तर सर्वांना परवडेल अशा किंमतीत काम करणे हा आमचा व्यवसायाचा उद्देश आम्ही सुरुवातीपासूनच ठरविलेला होताच. त्यामुळे अतिशय माफक दरात बहुसुविधा (डायनॅमिक) असणार्‍या वेबसाईटची निर्मिती होऊ शकते, याबाबत श्री कापडे यांना आश्वासित केले. तेव्हा त्यांना मोठा धक्काच बसला.

कारण अनेकांनी त्यांना वेबसाईटबाबत मेन्टेनन्स खर्चासह काही हजारांपासून ते लाखांपर्यंतची रक्कम सांगितली होती. शिवाय यापैकी बर्‍याच जणांना मराठी आशय, साहित्य याबद्दल माहिती नव्हती. त्यामुळे आपल्या भावना त्यांना कळतील का? असाही एक प्रश्न श्री कापडे यांच्यासमोर होता.

त्यामुळेच आम्ही जेव्हा त्यांना हव्या त्या सर्व गोष्टी, दर्जदार स्वरूपात, आकर्षक रूपात आणि वाजवी खर्चात देऊ केल्यावर मनोज कापडे यांनी मोठ्या विश्वासाने आणि निर्धास्तपणे ‘वेब माध्यम’वर जबाबदारी सोपविली.

त्यानंतरच्या घडामोडी फारच वेगवान झाल्या. आम्हाला तांत्रिक सहकार्य करणार्‍या टेक्नोक्राफ्ट लॅबचे श्री अमित काजळे यांनी तातडीने पावले उचलली आणि पुढील दोन दिवसात श्री कापडे यांच्या स्वप्नातील ‘गोदाटाईम्स’चा प्राथमिक आराखडा प्रत्यक्ष ऑनलाईन झाला. आता आवश्यकता होती. त्या वेबसाईटवर काय लेख, बातम्या टाकाव्या याची.

त्यासाठी श्री कापडे हे अक्षरश: युद्ध पातळीवर कामाला लागले आणि त्यांनी पुढच्या दोन दिवसांतच जवळपास 20 लेखांची निर्मिती केली. त्यांच्या या कष्टाचे फळ म्हणजे सहाव्या दिवशी परिपूर्ण पद्धतीने तयार झालेली गोदा टाइम्स ही दर्र्जेदार, आकर्षक वेबसाइट. एवढं सुंदर काम बघून मनोज कापडे फारच भावुक झाले. वारंवार आम्हाला ते धन्यवाद देत होते. अर्थात हा सर्व काही त्यांच्या इच्छाशक्तीचाच भाग होता हे काही काही वेगळं सांगायला नको.

थोडक्यात काय, तर मनात आल्यापासून अवघ्या आठवडाभराच्या आत आमची पहिली वेबनिर्मिती ऑनलाईन होती. त्यातून मिळणारा आनंद हा कुठल्याही पैशांत न मोजता येणारा असाच आम्हाला वाटला. विशेष म्हणजे आपण आपल्या कामातून समोरच्यांना समाधान देऊ शकतो. त्यांच्या चेहर्‍यावर आनंद फुलवू शकतो याचाही एक आत्मविश्वास आम्हाला या निमित्ताने प्राप्त झाला.

विशेष म्हणजे केवळ वेबसाईट बनवून आमचे काम थांबले नाही. वेबसाईट तयार होत असताना, ती अपलोड कशी करायची इथपासून ते तिच्या रचनेत आपल्याला हवे ते बदल कसे करायचे इथपर्यंत सर्वंकश मार्गदर्शन आम्ही श्री मनोज कापडे यांना न थकता करत होतो.

प्रत्येकाने आपली वेबसाईट स्वत;च चालविली पाहिजे, त्यासाठी त्यांना ‘ बॅकएन्डला कंटेन्ट मॅनेजमेंट टूल’ अर्थातच ‘आशय व्यवस्थापन साधन’ तयार करून देणे ही आपली नैतिक जबाबदारी असल्याचे आम्हाला वाटते. त्याच अनुषंगाने श्री कापडे यांनाही कंटेन्ट मॅनेजमेंट टूल देण्यात आले आणि वेबसाईटची संपूर्ण जबाबदारी कुठलीही गोष्ट हातची राखून न ठेवता आम्ही त्यांच्याकडे सोपविली.

त्यांनीही वेबसाईट अपडेट करणे, व्यवस्थापन करणे या गोष्टी अवघ्या दोन दिवसातच आत्मसात केल्या आणि आता ते स्वत:ची वेबसाईट स्वत;च मेंटेन करत आहेत आणि निर्मितीचा आनंद घेत आहे. शिवाय त्यातून त्यांचा मोठा खर्चही वाचला आहे. हेही नसे थोडे.